Werknotitie

Waarom herkenning en ervaring geen gewoonte mogen worden

Waarom herkenning en ervaring geen gewoonte mogen worden

Een pleidooi tegen luiheid. En dan bedoel ik niet Onslow. 😉

Je kunt hard werken en toch lui denken. Steeds vlotter hetzelfde doen, bijvoorbeeld, zonder je nog af te vragen of het voor de klant en/of die situatie wel het juiste antwoord is.

Dat is best een vervelende gedachte, en zeker wanneer je al een tijd meedraait en je ervaring terecht als een voordeel beschouwt.

Voor alle duidelijkheid: die ervaring wil ik ook niet kwijt. Ze helpt me om verbanden te zien, mogelijkheden te herkennen en sneller tot een eerste idee te komen, daarbij helpen die gewoontes en hoef je niet elke werkdag van nul te beginnen.

Het wordt interessant op het moment dat herkenning de plaats inneemt van onderzoek.

Ik bedoel dat als "Dit lijkt op iets wat ik ken. Dus zal dezelfde aanpak wel passen." Net daar wil ik mezelf op blijven betrappen!

Eerst iets opmerken

Bij SSA Archery wandelen we door een "verborgen" deur, richting de ruimte waar productfoto’s worden gemaakt. Daan heeft iets te tonen: de vernieuwde AVALON Cam & String Protector bijvoorbeeld. Hij brengt de beschermer aan, klikt die vast en draagt er zelfs de boog mee.

In de begeleidende tekst krijgt die deur een plaats. Net als een kleine knipoog naar Walter, die op dat moment in het Verenigd Koninkrijk zat.

Precies zo’n moment spreekt me aan. Er zijn mensen, een product en een handeling die iets duidelijk maakt. Daar zit een verhaal in, denk ik dan.

Dat eerste idee ontstaat niet altijd in keurig geplande stappen. Soms zie ik de opening voordat ik precies kan uitleggen waarom ze me aanspreekt. Soms verbindt een opmerking zich met een andere vraag waar ik mee bezig ben.

Ik wil daar heel bewust ruimte voor laten. Als elke gedachte onmiddellijk een volledig onderbouwd voorstel moet zijn, schrap je nogal wat mogelijkheden voordat je hebt kunnen onderzoeken (of eerder: bedenken) welke richting je ermee uitkan.

Ervaring helpt me om ergens te beginnen. Ze bepaalt nog niet waar ik moet eindigen. En mag dat ook niet!

Een knipoog moet iets verdragen

Bij de AVALON-video staan de humor en de productinformatie naast elkaar. Daan toont de handelingen. De tekst benoemt de bescherming tegen stoten en vuil, het bevestigen en het dragen van de boog met de beschermer op zijn plaats.

Ook wie Walter niet kent, moet kunnen begrijpen wat er wordt getoond.

Daar begint het gerichte nadenken. Past de opening bij de video? Klopt de uitleg met de demonstratie? Ontbreekt er iets dat voor ons vanzelfsprekend is, maar voor een kijker niet?

Een grap mag aandacht krijgen zolang er volgt waarvoor die aandacht de moeite waard was.

In Kahnemans onderscheid tussen snel, intuïtief denken en bewuster, inspannender denken herken ik iets van die beweging. Een invalshoek dient zich aan; daarna vraagt ze onderzoek. Het is een bruikbare vergelijking, geen handleiding met twee schakelaars. Was het maar zo vanzelfsprekend...

En ook (te) lang nadenken biedt geen garantie. Je kunt behoorlijk grondig worden in het verdedigen van een idee waar je ondertussen net iets te veel van houdt.

Een vraag moet dus ook een ongewenst antwoord mogen opleveren. Anders is het vooral een goedkeuring die zich als research heeft verkleed.

Soms vraagt iemand gewoon om daglicht

Via ASK SSA kwam de vraag hoe de Chameleon-afwerking van een KINETIC-riser eruitziet in daglicht. Walter nam er een mee naar buiten. Bij een bankje aan de magazijnen draaide hij dat handvat in alle richtingen (en mijn camera bewoog mee), zodat kleur en glans onder verschillende hoeken zichtbaar werden.

De vraag kwam van iemand anders. Walter deed de demonstratie. Het materiaal bestond al als story en werd later ook verwerkt tot een reel met begeleidende tekst. Iemand wilde iets kunnen beoordelen. Het beeld gaf daar informatie voor.

Een dealer kan zo’n filmpje gebruiken wanneer dezelfde vraag terugkomt. Of dat daadwerkelijk gebeurt, moet uit gebruik of reacties blijken. Een toepassing zien is nog niet hetzelfde als weten dat ze wordt benut. En net dat verschil bepaalt ook wat ik ervan kan leren. Wanneer ik alleen naar het gemaakte werk kijk, weet ik nog niet wat iemand ermee heeft gedaan.

Bij deze vraag heeft een verborgen deur weinig toe te voegen. Daglicht wel.

Routine is nuttig. Tot ze voor jou begint te beslissen.

Door werk vaker te doen, word je er handiger in. Je herkent sneller een bruikbaar moment, weet welke informatie je nodig hebt en vindt gemakkelijker een vorm. Dat maakt tijd en aandacht vrij. Je hoeft niet alles opnieuw te onderzoeken wat je al voldoende kent.

Maar vertrouwdheid kan ook een comfortabel argument worden. Een bekende opening. Dezelfde opbouw. Een werkwijze die iedereen beheerst.

Daar kun je met veel inzet steeds beter in worden, terwijl de vraag of die aanpak nog wel past bijna geruisloos naar de achtergrond verdwijnt.

Dat is de luiheid waar ik op doel. Ze kan zich uitstekend vermommen als drukte.

Kenneth Arrow beschreef hoe kennis ontstaat tijdens het uitvoeren van werk. Hij wees er ook op dat het leereffect afneemt wanneer je telkens wezenlijk hetzelfde probleem oplost. James March onderzocht de spanning tussen bestaande werkwijzen verfijnen en nieuwe mogelijkheden verkennen.

Ik zie daarin een praktische vraag voor mijn eigen werk: word ik alleen beter in het uitvoeren van de opdracht, of blijf ik ook kijken of de opdracht nog juist zit?

Een volgende video beter monteren is één oefening. Nagaan of een video het geschikte antwoord is, vraagt een andere blik: misschien ontbreekt er productinformatie of wil iemand kunnen vergelijken. Misschien zit de moeilijkheid in de dagelijkse werking en helpt extra communicatie maar beperkt.

Ook dat moet een mogelijke uitkomst blijven wanneer de gevraagde uitvoering perfect binnen mijn ervaring past.

"Nieuw" is op zichzelf ook geen argument

Dezelfde toets geldt voor nieuwe mogelijkheden. Die trekken mijn aandacht. Ik onderzoek graag een piste waarvan ik vermoed dat ze iets kan betekenen voor een klant of een eigen project.

En soms zie ik snel waar ze past, maar even vaak moet ik eerst iets proberen om dat te begrijpen. Belangrijk daarin: Ik hoef vooraf niet elke stap te kennen. Wil ik ook net niet! Wel wil ik kunnen uitleggen waarom het onderzoek de moeite waard is. Welk probleem raakt het? Voor wie kan het iets veranderen? Wat vraagt het van de mensen die ermee moeten werken?

En tijdens dat onderzoek mag het plan opschuiven. Een nieuwe mogelijkheid kan blootleggen dat de oorspronkelijke vraag te beperkt was, of dat een eenvoudiger oplossing volstaat.

Altijd iets nieuws willen doen kan trouwens even goed een gewoonte worden. Dan vervang je het vertrouwde antwoord door het nieuwste antwoord, zonder de vraag beter te bekijken. Daar schiet een klant weinig mee op.

Mijn eerste idee mag mee

Ik wil kunnen vertrouwen op wat ik heb geleerd, zonder elk nieuw geval daarin te duwen.

Daarvoor heb ik dus beide nodig: de snelheid waarmee iets opvalt en de aandacht om te onderzoeken wat het waard is. Soms bevestigt dat onderzoek het eerste idee. Soms verandert de uitwerking. Soms moet er iets anders gebeuren.

Bij SSA krijgt dat heel gewone vormen. Een product vastnemen. Naar een vraag luisteren. Iemand iets laten tonen. Een tekst bij beelden maken. En blijven nagaan waarvoor dat geheel eigenlijk moet dienen.

Want, laat ons wel wezen, de bedoeling is niet om elke beslissing ingewikkeld te maken. Wel om te voorkomen dat gemak (dus: luiheid) ongemerkt de richting bepaalt. Mijn eerste idee mag dus mee aan tafel. Het krijgt alleen niet automatisch gelijk.

En de volgende video hoeft niet opnieuw door die verborgen deur. Die heeft tenslotte scharnieren. Geen contentcontract... 😁

Research

Deze bronnen bieden taal en onderzoek om over de beschreven werkwijze na te denken. De verbindingen met mijn eigen werk zijn mijn eigen interpretatie; de voorbeelden zijn geen wetenschappelijke toets van die theorieën.

Daniel Kahneman — Thinking, Fast and Slow (2011)
Over snel, automatisch denken en bewuster denken dat aandacht en inspanning vraagt. De parallel ligt bij het verschil tussen een invalshoek die zich aandient en het gerichte onderzoek dat daarop kan volgen. Langzamer denken is geen automatische garantie op een juist oordeel.
Boek en fragment bij de uitgever

Daniel Kahneman & Gary Klein — Conditions for Intuitive Expertise: A Failure to Disagree (2009)
Wanneer verdient intuïtie vertrouwen? De auteurs wijzen op voldoende voorspelbare omstandigheden en de gelegenheid om de regelmatigheden daarin te leren herkennen. Vertrouwdheid en zelfvertrouwen bewijzen op zichzelf geen deskundig oordeel.
Artikel — American Psychologist, 64(6), 515–526

Kenneth J. Arrow — The Economic Implications of Learning by Doing (1962)
Over kennis die ontstaat tijdens het werken en oplossen van problemen. Arrow benoemt ook het afnemende leereffect van het herhalen van hetzelfde probleem. De parallel: beter leren uitvoeren én blijven onderzoeken welke nieuwe vragen aandacht verdienen.
Artikel — The Review of Economic Studies, 29(3), 155–173

James G. March — Footnotes to Organizational Change (1981)
Over verandering die voortkomt uit gewone werkzaamheden en reacties op een complexe omgeving, met soms onverwachte gevolgen. De parallel ligt bij ruimte laten voor wat zich tijdens het werk aandient, zonder elke verrassing achteraf als een vooraf bedachte strategie te presenteren.
Artikel — Administrative Science Quarterly, 26(4), 563–577

James G. March — Exploration and Exploitation in Organizational Learning (1991)
Over het spanningsveld tussen bestaande kennis en werkwijzen benutten en nieuwe mogelijkheden verkennen. De parallel: verfijning van wat je beheerst moet voldoende ruimte laten om te ontdekken wat morgen nodig is.
Artikel — Organization Science, 2(1), 71–87

← Werk